Dana 01.04.2013. godine navršava se 10 meseci od kada su prvi profesionalni izvršitelji u Republici Srbiji, otpočeli sa radom nakon polaganja zakletve pred Мinistrom pravde.
Ukupan broj aktivnih profesionalnih izvršitelja koji obavljaju ovu delatnost u Republici Srbiji iznosi 60, od čega se većina opredelila za preduzetničku formu poslovanja, a manji broj izvršitelja je iskoristio zakonsku mogućnost i opredelio se za pravnu formu ortačkog društva, tako da su osnovana i četiri ortačka društva čiji su članovi, odnosno ortaci isključivo profesionalni izvršitelji. Kako je Pravilnikom o određivanju broja izvršitelja (''Sl. glasnik RS'', br. 16/2012) planiran i predviđen broj od ukupno 343 profesionalna izvršitelja za područje osnovnih i privrednih sudova u Republici Srbiji, te i dalje postoji potreba za imenovanjem novih lica koja se opredele za obavljanje ove pravosudne profesije.
Zbog toga je Ministar pravde dana 20.03.2013. godine imenovao još 23 lica, čije se polaganje zakletve i stupanje na rad očekuje u narednih nekoliko dana, a za očekivati je i oglašavanje novih rokova za polaganje ispita za izvršitelje, posebno imajući u vidu da i dalje postoje određena područja u državi za koja izvršitelji još nisu imenovani.
Svi izvršitelji su članovi oformljene Komore izvršitelja, a sama Komora izvršitelja je član Međunarodne unije izvršitelja (Union internationale des huissiers de justice, www.uihj.com). Podaci o svim privatnim izvršiteljima, sa njihovim kontaktima, dostupni su kako na sajtu Ministarstva pravde -http://www.mpravde.gov.rs/cr/news/vesti/komora-izvrsitelja-imenik-izvrsitelja-i-zamenika.html , tako i na sajtu Komore izvršitelja - http://www.komoraizvrsitelja.rs/
Tokom prethodnih 10 meseci, od ukupnog broja predmeta u radu kod privatnih izvršitelja pretežni deo se odnosio na određivanje i sprovođenje izvršenja u postupcima za namirenje potraživanja po osnovu komunalnih i sličnih usluga. To je i logična posledica činjenice da su za određivanje i sprovođenje izvršenja za ovu vrstu potraživanja isključivo nadležni privatni izvršitelji, osim za područja onih sudova za koja nije imenovan nijedan profesionalni izvršitelj, a sedište komunalnog preduzeća ili drugog subjekta u svojstvu poverioca, se nalazi na tom području. Takođe, po svom broju ovi predmeti su i pre početka rada profesionalnih izvršitelja činili veći deo izvršnih predmeta, tako da se npr. pre početka rada profesionalnih izvršitelja broj izvršnih predmeta u Prvom osnovnom sudu u Beogradu, koji su se odnosili na naplatu potraživanja za izvršene komunalne usluge, merio milionima.
Uvidevši prednosti (i mane) rada profesionalnih izvršitelja, primetno je da se i drugi poverioci, van ovog posebnog postupka za naplatu komunalnih i sličnih usluga, sve učestalije opredeljuju da sprovođenje izvršenja povere profesionalnim izvršiteljima, navodeći isto u svojim predlozima za sprovođenje izvršenja koje podnose nadležnim sudovima.
O svim izvršnim predmetima koje su vodili tokom 2012. godine, privatni izvršitelji su Ministarstvu pravde podneli izveštaj, saglasno obavezi i na način propisan Pravilnikom o načinu izveštavanja i sadržini izveštaja o poslovanju izvršitelja (''Sl. glasnik RS'', br. 35/2012). Nakon obrade predmetnih izveštaja, podaci iz istih biće objavljeni na internet stranicama Ministarstva pravde i Komori izvršitelja Republike Srbije. Rezultate rada profesionalnog izvršitelja može meriti i svaki izvršni poverilac, pojedinačno, koji kod nekog izvršitelja ima izvršne predmete u postupanju. Opravdano zadovoljstvo ili nezadovoljstvo tim rezultatima, jedan je od najboljih repera rada samih izvršitelja.
Sam zakon ostavlja prostor za takvu efiksanost, dodelivši izvršiteljima brojna ovlašćenja, ali i pojačavši njihovu odgovornost. Jedno od boljih zakonskih rešenja, kako se do sada pokazalo u radu izvršitelja, jeste mogućnost da izvršni poverilac predloži izvršenje na celokupnoj imovini izvršnog dužnika i da zahteva da se sprovođenje izvršenja poveri izvršitelju, u kom slučaju će sam izvršitelj pronaći predmete i sredstva izvršenja, na kojima smatra da je izvršenje najefikasnije. To u praksi znači da sam profesionalni izvršitelj, po pokretanju postupka pred njim, vrši sve potrebne provere u vezi sa identifikovanjem imovine izvršnog dužnika, bez da izvršni poverilac mora da pronalazi istu i predlaže izvršenje na istoj. Imajući u vidu povezanost Komore izvršitelja sa svim relevantnim državnim organima, svaki izvršitelj može u relativno kratkom roku da dođe do preciznih podataka o imovini dužnika čime se u mnogome ubrzava sprovođenje izvršenja i namirenje poverioca.
Tokom prvih 10 meseci svog postojanja, mlada pravosudna profesija izvršitelja nastojala je da svojim pristupom radu i postignutim rezultatima, opravda ukazano poverenje i izbori se za svoju važnu ulogu u pravosudnom i privrednom sistemu Republike Srbije. To je proces koji još uvek traje i za koji treba vremena. Da li će se u tome uspeti u punoj meri, zavisi jednim delom od podrške institucija sistema profesionalnim izvršiteljima, pre svega Ministarstva pravde. Uporednopravna iskustva sa profesionalnim izvršiteljima ukazuju da su oni ostvarili najbolje rezultate upravo u onim zemljama u kojima su imali institucionalnu podršku i jasna ovlašćenja (npr. Makedonija, Bugarska). U zemljama u kojima su izvršitelji bili zakonski sputani u svojim ovlašćenjima (npr. Slovenija) ili gde nisu dobili institucionalnu podršku (npr. Hrvatska), isti nisu opravdali niti su mogli opravdati očekivanja.
U ostalom delu, uspeh profesije izvršitelja u Republici Srbiji zavisi od efikasnosti i zakonitosti daljeg rada samih profesionalnih izvršitelja.
Autor: Izvršitelj Jovan Pješčić
